Η Νευρική Βουλιμία δεν είναι λαιμαργία, έλλειψη πειθαρχίας ή αδυναμία χαρακτήρα.
Είναι μια σοβαρή διατροφική διαταραχή που συχνά παραμένει αόρατη στους ανθρώπους γύρω από εκείνον που τη βιώνει. Και ίσως αυτό να την κάνει ακόμη πιο μοναχική.
«Από αύριο δεν θα ξαναφάω» Μια υπόσχεση που μπορεί να επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά. Μετά από ένα επεισόδιο υπερφαγίας έρχονται οι ενοχές. Ο φόβος ότι «όλα καταστράφηκαν».
Η ανάγκη να διορθωθεί αυτό που συνέβη. Ίσως με εμετό. Ίσως με αφαγία την επόμενη ημέρα ή με εξαντλητική άσκηση.
Και μετά έρχεται ξανά ο περιορισμός. Μέχρι που ο κύκλος αρχίζει από την αρχή.
Τι είναι πραγματικά η Νευρική Βουλιμία;
Η Nευρική Bουλιμία (Bulimia Nervosa) χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα επεισόδια υπερφαγίας, κατά τα οποία το άτομο βιώνει απώλεια ελέγχου απέναντι στο φαγητό, και από επαναλαμβανόμενες αντισταθμιστικές συμπεριφορές που έχουν ως στόχο να αποτρέψουν την αύξηση του βάρους.
Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν:
- αυτοπροκαλούμενους εμετούς
- κατάχρηση καθαρτικών ή διουρητικών
- νηστεία
- υπερβολική άσκηση
Για τη διάγνωση, σύμφωνα με τα κριτήρια DSM-5, τα επεισόδια υπερφαγίας και οι αντισταθμιστικές συμπεριφορές εμφανίζονται κατά μέσο όρο τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για τρεις μήνες, ενώ η αυτοαξιολόγηση επηρεάζεται υπερβολικά από το βάρος και το σχήμα του σώματος.
Πίσω όμως από τον κλινικό ορισμό υπάρχει μια πολύ πιο δύσκολη καθημερινότητα. Υπάρχει το «δεν μπορούσα να σταματήσω». Το «δεν καταλαβαίνω γιατί το έκανα πάλι».Το «αύριο δεν θα φάω τίποτα».
Και πολύ συχνά υπάρχει ντροπή. Τόση, ώστε το άτομο μπορεί να κρύβει για μεγάλο χρονικό διάστημα αυτό που συμβαίνει ακόμη και από τους ανθρώπους που βρίσκονται πιο κοντά του.
Είναι η Bουλιμία πάντα εμφανής;
Όχι. Και αυτή είναι μία από τις μεγαλύτερες παρανοήσεις γύρω από τη συγκεκριμένη Διατροφική Διαταραχή.
Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε αν κάποιος έχει Βουλιμία κοιτάζοντας το σώμα του. Ένας άνθρωπος μπορεί να βρίσκεται σε οποιοδήποτε σωματικό βάρος και ταυτόχρονα να δίνει καθημερινά μια πολύ δύσκολη μάχη με το φαγητό.
Μπορεί να τρώει μαζί με τους υπόλοιπους και κανείς να μη γνωρίζει τι συμβαίνει αργότερα. Μπορεί να δείχνει λειτουργικός, κοινωνικός, χαμογελαστός.
Και την ίδια στιγμή μεγάλο μέρος της ημέρας του να περιστρέφεται γύρω από το τι έφαγε, τι «δεν έπρεπε» να φάει, πώς θα το αντισταθμίσει και τι θα επιτρέψει στον εαυτό του να φάει αύριο.
Η σοβαρότητα μιας Διατροφικής Διαταραχής δεν αποτυπώνεται πάντα πάνω στο σώμα.
Γιατί συμβαίνουν τα υπερφαγικά επεισόδια;
Ένα υπερφαγικό επεισόδιο σπάνια μπορεί να εξηγηθεί απλώς ως «μου αρέσει πολύ το φαγητό».
Στην Βουλιμία συχνά υπάρχει έντονος διατροφικός περιορισμός. Ο άνθρωπος προσπαθεί να ελέγξει αυστηρά τι και πόσο τρώει, αποκλείει τρόφιμα, παραλείπει γεύματα ή θέτει κανόνες που σταδιακά γίνονται όλο και πιο δύσκολο να διατηρηθούν. Και κάποια στιγμή ο έλεγχος σπάει.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες δίνουν ιδιαίτερη σημασία ακριβώς σε αυτόν τον μηχανισμό. Η θεραπεία στοχεύει, μεταξύ άλλων, στην εγκατάσταση ενός τακτικού προτύπου γευμάτων και στην αντιμετώπιση του ακραίου διατροφικού περιορισμού, των ανησυχιών γύρω από το σώμα και της τάσης για υπερφαγικά επεισόδια ως απάντηση σε δύσκολες σκέψεις και συναισθήματα.
Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένας φαύλος κύκλος: Περιορισμός -> έντονη πείνα ή συναισθηματική πίεση -> υπερφαγικό επεισόδιο -> ενοχή και φόβος ->αντισταθμιστική συμπεριφορά -> νέος περιορισμός.
Και όσο περισσότερο προσπαθεί κάποιος να «διορθώσει» το προηγούμενο επεισόδιο στερώντας από τον εαυτό του το επόμενο γεύμα, τόσο μπορεί να ενισχύεται ο μηχανισμός που συντηρεί το πρόβλημα.
Είναι το υπερφαγικό επεισόδιο απλώς «πολύ φαγητό»;
Όχι. Το βασικό χαρακτηριστικό του επεισοδίου δεν είναι μόνο η ποσότητα. Είναι και η αίσθηση απώλειας ελέγχου. Το «ξεκίνησα και ένιωθα ότι δεν μπορούσα να σταματήσω».
Και αυτό έχει σημασία, γιατί στην καθημερινότητά μας χρησιμοποιούμε πολύ εύκολα τη λέξη «υπερφαγία». Μπορεί κάποιος να φάει περισσότερο σε ένα γιορτινό τραπέζι, σε μια έξοδο ή επειδή ένα φαγητό ήταν ιδιαίτερα απολαυστικό.
Αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι έχει βιώσει ένα επεισόδιο υπερφαγίας ούτε ότι έχει Βουλιμία. Στη Νευρική Βουλιμία μιλάμε για ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που συνοδεύεται από απώλεια ελέγχου και ακολουθείται από συμπεριφορές αντιστάθμισης.
Και αυτή η διάκριση είναι σημαντική ώστε να μη μετατρέπουμε κάθε φυσιολογική απόκλιση από ένα διατροφικό πρόγραμμα σε «πρόβλημα».
Τι συμβαίνει μετά το επεισόδιο
Πολύ συχνά έρχεται η ενοχή. Και μαζί της η ανάγκη να «αναιρεθεί» αυτό που συνέβη.
Εδώ όμως βρίσκεται μια ακόμη σημαντική παρανόηση: η Βουλιμία δεν σημαίνει απαραίτητα εμετό. Η αντιστάθμιση μπορεί να πάρει πολλές μορφές.
Μπορεί να είναι εμετός, χρήση καθαρτικών ή διουρητικών, αλλά μπορεί επίσης να είναι πολλές ώρες χωρίς φαγητό ή εξαντλητική άσκηση με σκοπό να «καούν» όσα καταναλώθηκαν.
Και συχνά πίσω από όλα αυτά υπάρχει η ίδια σκέψη: «Πρέπει να το διορθώσω.» Μόνο που το σώμα δεν χρειάζεται τιμωρία επειδή έφαγε. Και η ενοχή δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για μια υγιή σχέση με το φαγητό.
Πώς μπορεί η Βουλιμία να επηρεάσει το σώμα
Οι επαναλαμβανόμενες αντισταθμιστικές συμπεριφορές μπορούν να έχουν σοβαρές σωματικές συνέπειες.
Οι εμετοί και άλλες μορφές κάθαρσης μπορούν να οδηγήσουν σε αφυδάτωση και διαταραχές ηλεκτρολυτών, μεταξύ άλλων του καλίου. Όταν τα επίπεδα των ηλεκτρολυτών διαταράσσονται σοβαρά, μπορεί να επηρεαστεί η καρδιά και να προκληθούν επικίνδυνοι ακανόνιστοι χτύποι (αρρυθμίες).
Μπορεί επίσης να εμφανιστούν γαστρεντερικά προβλήματα και άλλες επιπλοκές. Γι’ αυτό και η Νευρική Βουλιμία δεν είναι μια «λιγότερο σοβαρή» Διατροφική Διαταραχή επειδή το άτομο μπορεί να μη βρίσκεται σε χαμηλό βάρος.
Η ανάγκη για θεραπεία δεν καθορίζεται από το αν κάποιος «φαίνεται άρρωστος».
Γιατί μια ακόμη αυστηρή δίαιτα δεν είναι η λύση
Γιατί πολλές φορές ο περιορισμός αποτελεί ήδη μέρος του προβλήματος.
Οι κατευθυντήριες οδηγίες για την θεραπεία δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη τακτικών διατροφικών συνηθειών και όχι σε μια νέα προσπάθεια απώλειας βάρους. Στη θεραπεία της Βουλιμίας, το πρώτο ερώτημα δεν είναι «πώς θα φάμε λιγότερο αλλά πως θα μπορέσουμε να ξαναδώσουμε στο φαγητό σταθερότητα.
Ο ρόλος του Διαιτολόγου στην θεραπεία της Βουλιμίας
Ο ρόλος του Διαιτολόγου στην Νευρική Νουλιμία δεν είναι να αστυνομεύει το φαγητό. Ούτε να χωρίζει τις ημέρες σε «καλές» και «κακές».
Μέσω της διατροφικής υποστήριξης, το άτομο μπορεί να αποκτήσει ξανά ένα σταθερό πρόγραμμα γευμάτων, να σταματήσει τους αυστηρούς περιορισμούς, να ξαναβάλει στη διατροφή του τροφές που φοβόταν και να σπάσει σταδιακά τους κανόνες που συντηρούν τη Διατροφική Διαταραχή.
Αλλά η Βουλιμία δεν αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από τη διατροφή. Χρειάζεται ολοκληρωμένη θεραπευτική προσέγγιση και, ανάλογα με τις ανάγκες του ανθρώπου, συνεργασία μεταξύ επαγγελματιών ψυχικής υγείας, Ιατρού και εξειδικευμένου διαιτολόγου.
Για τους ενήλικες, οι οδηγίες του NICE περιλαμβάνουν εξειδικευμένη καθοδηγούμενη αυτοβοήθεια και, όταν αυτή δεν είναι κατάλληλη ή αποτελεσματική, γνωσιακή συμπεριφορική θεραπεία εστιασμένη στις διατροφικές διαταραχές (CBT-ED).
Η φαρμακευτική αγωγή δεν συστήνεται ως μοναδική θεραπεία.
Μπορεί κάποιος να αναρρώσει από την Βουλιμία;
Ναι. Και η ανάρρωση είναι πολύ περισσότερα από το να σταματήσουν τα υπερφαγικά επεισόδια ή οι εμετοί.
Είναι να φας κάτι περισσότερο χωρίς να αισθανθείς ότι πρέπει να το «πληρώσεις» αργότερα. Να μπορείς να φας ένα γλυκό χωρίς να αποφασίζεις ότι από αύριο αρχίζει δίαιτα και να μην χρειάζεται να γυμναστείς για να δικαιούσαι το βραδινό σου.
Να μπορείς να αισθανθείς πληρότητα χωρίς πανικό και να υπάρχει φαγητό στο σπίτι χωρίς να νιώθεις ότι πρέπει είτε να το αποφύγεις είτε να το φας όλο.
Ακόμα, να μπορείς να καθίσεις σε ένα τραπέζι και να είσαι πραγματικά εκεί στη συζήτηση, στους ανθρώπους, στη στιγμή αντί να υπολογίζεις τι έφαγες και τι θα πρέπει να κάνεις μετά.
Η ανάρρωση δεν σημαίνει ότι μια μέρα ξυπνάς και όλες οι δύσκολες σκέψεις έχουν εξαφανιστεί. Σημαίνει ότι, σταδιακά, σταματούν να αποφασίζουν εκείνες για εσένα.
Γιατί κανένας άνθρωπος δεν θα έπρεπε να περνά τη ζωή του προσπαθώντας να «διορθώσει» ό,τι έφαγε. Το φαγητό δεν χρειάζεται να κερδηθεί. Δεν χρειάζεται να εξιλεωθεί.
Και ένα δύσκολο επεισόδιο δεν ακυρώνει την προσπάθεια που έχει προηγηθεί. Η ανάρρωση ξεκινά όταν, αντί για περισσότερη τιμωρία, αρχίζει να υπάρχει περισσότερη φροντίδα.
Επιστημονική υποστήριξη από το Διαιτολογικό γραφείο της Μάγκυ Πετράκη
Νιώθετε ότι εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο εμφανίζει συμπτώματα Βουλιμίας;
Είμαι Διαιτολόγος Διατροφολόγος στο Μαρούσι Αττικής, εκπαιδευμένη στην αντιμετώπιση Διατροφικών Διαταραχών και μπορώ να σας υποστήριξω στην θεραπεία. Παρέχω τις υπηρεσίες μου δια ζώσης ή διαδικτυακά και είμαι στην διάθεση σας με όποιον από τους ακόλουθους τρόπους σας εξυπηρετεί:
- Καλέστε με στο 2160703093 ή στο 6977769692
- Στείλτε μου email στο
- Συμπληρώστε την φόρμα επικοινωνίας στην ιστοσελίδα μου
